(Дәрігер-нефролог Лиза Нариманқызы туралы сыр)
Әлеуметтік саланы бөліп-жарып қарауға болмас, бірақ денсаулық саласының бәсі қашаннан биік. Біз білетін білгір маманның бірі – Қызылорда көпбейінді облыстық ауруханасының жоғары санатты дәрігер-нефрологы, трансплант үйлестіруші Лиза Нұрсұлтанова. Денсаулық сақтау саласында 40 жылдан бері еңбек етіп келе жатқан кейіпкеріміз ұзаған жылдың мәресінде Асфендияров атындағы ҚазҰМУ-інде докторлық диссертация қорғап, Сыр медицинасы тарихында осындай ғылыми дәрежесі бар алғашқы қазақ қызы атанды.
Ол 1962 жылы Арал қаласында дүниеге келген. Әкесі Нариман Нұрсұлтанов аудандық ішкі істер бөлімінің басшысы болып қызмет етіп, зейнетке шыққан соң обаға қарсы күрес станциясында еңбек еткен. Ал анасы Күлпаш Оңдабаева өмірін білім беру саласына арнаған білікті ұстаз. Берекелі отбасында туып-өскен Лиза Аралдағы Н.Крупская атындағы №14 орыс орта мектебін 1980 жылы бітіреді.
Оның да бала күнгі арманы дәрігер болу еді. Аттестат қолға тиісімен талапты жас Ақтөбе мемлекеттік медицина институтына түсіп, емдеу факультетін бітіреді. Еңбек жолын Қызылорда қаласындағы облыстық кеңес беру диагностикалық орталығында нефролог-дәрігер болып бастайды. Бұл – 1986 жыл. Он екі жылдан соң ол облыстық медициналық орталығына ауысып, нефрология және гемодиализ бөлімшесінде қызметін жалғастырады. Еңбек ете жүріп жұмысын ғылыммен ұштастырған дәрігер: «Жауапкершілік салмағын нефрология бөлімшесінің меңгерушісі болып тағайындалғанда қатты сезіндім. Науқастарға ем көрсете жүріп нақты нәтижелерді жинақтап, зертетулер жүргіздім», – дейді.
Ізденімпаз дәрігердің докторлық еңбегінің тақырыбы – «Қызылорда облысында созылмалы бүйрек ауруларының (ҚҚСД) таралуы және бүйрек жеткіліксіздігінің өршуінің қауіп факторлары». Осылайша, облыс халқы үшін өзекті мәселені арқау еткен ғалым «Қоғамдық денсаулық сақтау» мамандығы бойынша PhD докторы (медицина ғылымының докторы) атанды. Зерттеу нәтижелері халықаралық ғылыми алаңдарда ұсынылған және практикалық денсаулық сақтау саласына енгізілді.
Сыр өңірінде бүйрек ауыстыру отасы тұңғыш рет 2014 жылы жасалды. Отаны А.Сызғанов атындағы ұлттық ғылыми орталықтан келген трансплантологтар жасады. Облыстық көпбейінді аурухананың бас дәрігері қызметіне PhD докторы (медицина ғылымының докторы), трансплантолог дәрігер Жасұлан Баймаханов келгелі (хирургия жөніндегі орынбасары трансплантолог дәрігер Ербол Серікұлы) облыста бүйрек ауыстыру батыл қолға алынады. Мәселен, кейінгі 3 жылда дәрігерлер ота арқылы тағы 11 адамның бүйрегін ауыстырған. Жұптарды отаға дайындап, онан кейінгі емдеу кезеңінде науқастарды бақылайтын дәрігер Лиза Нариманқызының еңбегі ерекше. Отадан соң өз денсаулығын Лиза Нариманқызына сеніп тапсырған сырқаттар оның біліктілігі мен кәсіби шеберлігіне дән риза, оған алғыстан өзге айтары жоқ.
Ғылым дегеніміз үздіксіз ізденісті қажет етеді. Мамандығын жетілдіру мақсатында – Алматы, Ақмола, Мәскеу, Беларусь, Санкт-Петербург қалаларында болды. Бүйрек трансплантациясынан кейінгі науқастарды жүргізу бағыттары бойынша білімін жетілдіріп, әріптестерімен тәжірибе бөлісті. 1998 жылдан бастап Санкт-Петербург нефрологтар қоғамы қауымдастығының және халықаралық нефрологтар қауымдастығының мүшесі ретінде ТМД және Еуропа елдерінде (Лондон, Испания, Италия, Дания, Германия, Норвегия) өтетін халықаралық конференцияларға жыл сайын қатысып тұрды. 2002 жылы облыста бүйректің тері арқылы пункциялық биопсиясын енгізген де осы Лиза Нариманқызы. Тәжірибелі маман «Нефрологтар мектебі» мен «Пациенттер мектебін» ұйымдастырып, облыс тұрғындары арасында созылмалы бүйрек ауруларын ерте анықтау бойынша скринингтер жүргізіп тұрады. Ширек ғасырдан бері облыстың бас штаттан тыс нефрологы болып қызмет атқарып келеді.
Білікті дәрігер осы жылдар ішінде ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Құрмет грамотасы, «Денсаулық сақтау ісінің үздігі» төсбелгісі, «Алтын дәрігер», «Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін», «Үздік еңбегі үшін» медалдарымен марапатталған, «Қазақстанның алтын нефрологы» номинациясының иегері.
Лиза Нариманқызы адам жанының арашашысы болуымен бірге замандастары мен әріптестерінің арасында да биік адамгершілігімен абыройлы. Еңбегін ел игілігіне, дертіне шипа іздеген жандарға арнаған кейіпкерімізді бүгінгі кәсіби мерекесімен құттықтап, отбасына бақыт, еңбегіне табыс тілейміз.
Алтын АЛМАС.
