Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорығында кездесетін Қызыл кітапқа енгізілген Борщов қызғалдағы – өңірдің флоралық байлығын айқындайтын сирек әрі әсем өсімдіктердің бірі. Бұл қызғалдақ түрі көктем мезгілінде гүлдеп, қорық аумағының табиғи келбетіне ерекше сән береді.
Борщов қызғалдағы — лалагүлдер тұқымдасының қызғалдақ туысына жататын көп жылдық жуашықты шөптесін өсімдік. Пиязшығы көпжылдық, ұзындығы 25 см дейін. Пиязшығының құрылысы және жалпы сыртқы түрі бойынша Бем қызғалдығына ұқсас. Солмайтын, қауызынан шығып тұратын гүл шоғыры, гүлдерден асып тұратын немесе жететін жапырақтарымен, сондай-ақ жер үсті бөлігінің жер асты бөлігінен бір жарым – екі есе қысқа болуымен айрықшаланады. Гүлі ұзындығы — 6 см, түбі жапырақшаларының ішінен қатты көрініп тұратын және екі жағынан да жақсы байқалатын сары немесе сары-қызыл, күлгін немесе ақшыл көк – қоңыр дақтары бар сары, қызғылт – сары немесе қызғылт – сары – қызыл жалпақ. Аталық жіптері қара, кейде қызыл ұшты, тозаңқабы күлгін немесе сары. Жемісі – ұзындығы 4,5 см дейін және ені 2 см жұмырланған қауашақ.
Қорық аумағында өсетін сирек өсімдіктерді қорғау – табиғатты сақтау бағытындағы маңызды жұмыстардың бірі. Осы орайда, жыл сайын наурыз – маусым айлары аралығында республикалық «Парктер шеруі» табиғат қорғау акциясы аясында танымдық іс-шаралар өткізіледі.
Бұл қызғалдақтар фестивалі — табиғаттың сұлулығын насихаттап, экологиялық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған тағылымды шаралардың бірі болды. Көктемнің шуақты мезгілінде ұйымдастырылған фестиваль қоршаған ортаны қорғаудың маңызын дәріптеп, табиғат пен адам арасындағы үйлесімді байланысты айқындай түсті. Іс-шара барысында табиғатты қорғау, биоалуантүрлілікті сақтау және сирек кездесетін өсімдіктерді аялау тақырыптарында танымдық жұмыстар жүргізілді. Қатысушылар табиғат аясында қызғалдақ гүлдерінің суреттерін салып, олардың экожүйедегі маңызы туралы құнды мәліметтер алды. Мұндай экологиялық бастамалар табиғатты аялауға үндеп қана қоймай, өскелең ұрпақтың туған жерге деген сүйіспеншілігін арттыруға ықпал етеді. Табиғатты қорғау – әр азаматтың ортақ міндеті, ал табиғи байлықты сақтау – келешек ұрпақ алдындағы үлкен жауапкершілік.
Ф.Меңдібаева,
Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорығы РММ
