Соңғы жылдары Сыр өңірінде мәдениет пен руханиятты дамытуға бағытталған ауқымды жұмыстар жүзеге асырылып келеді. Аймақ басшысының бастамасымен 2024 жыл «Руханият жылы» болып жарияланып, өңірдің мәдени келбетін түбегейлі өзгертетін жаңа нысандар бой көтерді. Бұл – тек ғимараттар салу емес, ұлттық құндылықтарды ұлықтау, өнерді өркендету, отбасы институтын нығайту, тарихи сананы жаңғырту бағытындағы жүйелі саясаттың көрінісі. Бірнеше жыл ішінде Қызылорда облысында «Өнер орталығы», «Отбасы орталығы», «Жыраулар үйі», «Достық үйі», «Анаға тағзым» орталығы пайдалануға беріліп, аудандарда жаңа «Руханият» орталықтары ашылды.
Ең алдымен, өңір руханиятындағы ең ірі жобалардың бірі – мың орындық жаңа «Өнер орталығы». Сыр жұртшылығы көптен күткен бұл нысан 2024 жылы пайдалануға берілді. Заманауи үлгіде салынған орталық барлық техникалық, акустикалық мүмкіндіктермен толықтай қамтамасыз етілген. Руханият ордасында концерттер, театрландырылған қойылымдар, шығармашылық кештер, республикалық және халықаралық мәдени шаралар өткізуге толық мүмкіндік жасалған. Орталықтың ашылуы Қызылорданың мәдени өміріне жаңа серпін беріп, өңірді республикалық деңгейдегі ірі өнер алаңына айналдырды.
Орталықтың ашылуы облыстық филармония ұжымының шығармашылық әлеуетін жаңа деңгейге көтеріп, өнер ұжымдарының кәсіби дамуына да кең мүмкіндік берді. Шығармашылық ұжымдарға жасалған қолайлы жағдайлар, халықаралық деңгейдегі тәжірибе алмасу мен гастрольдік сапарлар – мұның барлығы өнердің дамуына көрсетілген лайықты қолдау. Сыр елінің өнерпаздары тек республика көлемінде ғана емес, Еуропаның Швейцария, Италия, Эстония, Финляндия мемлекеттерінде, ТМД елдерінде және т.б. алыс-жақын шетелдерде ұлттық мәдениетімізді лайықты танытып келеді. Тағы бір қуантарлығы, бұған дейін филармония солистері мен техникалық мамандары Италия, Беларуссия елдерінде біліктілігін арттырса, классикалық орындаушылар Италия мемлекетінде шеберліктерін шыңдап қайтты. Алдағы уақытта да «Өнер» орталығы өңірдің мәдени әлеуетін арттыруға, жас таланттарды қолдауға және ұлттық өнерді кеңінен насихаттауда Сыр руханиятына қызмет ете береді деген сенімдемін.
Сыр өңіріндегі рухани-әлеуметтік бағыттағы тағы бір маңызды нысан – «Анаға тағзым» орталығы. Бұл орталық әйелдерге, аналарға, қыз-келіншектерге арналған ерекше рухани кеңістік, отбасы құндылықтарын дәріптейтін, әйелдердің қоғамдағы рөлін арттыратын, ұлттық тәрбиені насихаттайтын орын. Мұнда қазіргі таңда қыз тәрбиесі, ана мен бала қарым-қатынасы, ұлттық дәстүрлер, қолөнер, өнер, әдебиет саласындағы маңызды жобалар жүзеге асырылып келеді. Осы арқылы Сыр өңірінде рухани сабақтастық пен ұлттық құндылықтарды жаңғыртуға айрықша көңіл бөлініп отыр.
Отбасы институтын нығайтуға арналған тағы бір жаңа нысан – «Отбасы орталығы». Бұл орталық жас отбасыларға, көпбалалы аналарға, жастарға, бала тәрбиесімен айналысатын ата-аналарға арналған кешенді қолдау алаңы болып табылады. Мұнда құқықтық, психологиялық, әлеуметтік кеңестер беріліп, отбасылық құндылықтарды насихаттайтын кездесулер, семинарлар мен тәрбиелік шаралар өткізіледі. 2023 жылы пайдалануға берілген бұл орталық Сыр өңіріндегі әлеуметтік саясаттың жаңа үлгісіне айналды.
Қызылордадағы жаңа қоғамдық кеңістіктердің бірі – Президент саябағы. Президент саябағы – қала тұрғындарының сүйікті демалыс орны ғана емес, тәуелсіз Қазақстанның жаңа келбетін айшықтайтын символдық нысан. Саябақта серуендеуге, мәдени-көпшілік шаралар өткізуге, жастар мен отбасылардың уақытын тиімді өткізуіне барлық жағдай жасалған. Ашық аспан астындағы бұл кеңістік қала мәдениетін дамытуға және тұрғындардың бос уақытын мазмұнды ұйымдастыруға ықпал етіп отыр.
Президент саябағының маңызы – ол тек демалыс орны емес, қоғамдық өмірдің жаңа орталығына айналуында. Бұл өз кезегінде қаланың эстетикалық келбетін жақсартып, тұрғындардың мәдени өмірге белсенді араласуына мүмкіндік береді.
Өңірдің тарихи жадын жаңғыртуда музейлердің де орны ерекше.Өткен жылы Қызылордада жаңа үлгідегі облыстық тарихи-өлкетану музейі салынды. Бұл нысан өңірдің бай тарихын, Сыр бойының көне өркениетін, Қорқыт мұрасын, Алаш қозғалысын, Тұңғыш астана кезеңін, тәуелсіздік жылдарындағы жетістіктерді кеңінен таныстыруға бағытталған. Заманауи музейде интерактивті технологиялар қолданылып, экспозициялар жаңа форматта көрермен назарына ұсынылуда.
Жаңа музейдің ашылуы жас ұрпақтың тарихи танымын арттыруға үлкен мүмкіндік берді. Өйткені ұлттық тарихты құр сөзбен емес, нақты жәдігерлер, құжаттар мен заманауи көрмелер арқылы көрсету – тарихи сананы қалыптастырудың ең тиімді жолы. Бүгінде бұл музей Қызылордаға келген қонақтар мен туристер үшін де маңызды мәдени орынға айналып отыр.
Сыр өңіріндегі этносаралық татулық пен қоғамдық келісімді нығайту бағытында да жаңа жобалар қолға алынуда. Солардың бірі – «Достық үйі». Бұл нысан Қазақстан халқы Ассамблеясының қызметін кеңейтуге, өңірдегі түрлі этнос өкілдерінің мәдениетін дамытуға арналған. «Достық үйінде» этномәдени бірлестіктердің кеңселері, конференция залдары, шығармашылық кабинеттері орналасады. Мұнда түрлі ұлт өкілдерінің мәдени күндері, фестивальдер, кездесулер ұйымдастырылады.
«Достық үйінің» салынуы – Сыр өңіріндегі қоғамдық келісім мен бірліктің жарқын көрінісі. Қызылорда ежелден түрлі ұлт пен ұлыс тату-тәтті өмір сүрген өңір. Сондықтан мұндай нысанның ашылуы қоғамдағы тұрақтылық пен өзара құрметті одан әрі нығайта түсері анық.
Жалпы, Сыр өңірінде соңғы жылдары жүзеге асырылып жатқан бұл жобалардың барлығы бір мақсатқа – өңірдің рухани әлеуетін арттыруға, мәдениет пен өнерді дамытуға, тарихи жады мен ұлттық құндылықтарды сақтауға бағытталған. Бүгінде Қызылордада тек жеке нысандар ғана емес, тұтас рухани инфрақұрылым қалыптасып келеді. Қорыта айтқанда, бой көтерген жаңа нысандар тек сәулетті ғимараттар ғана емес, олар – ұлттық рухты жаңғыртатын, тарихи сананы қалыптастыратын, қоғамның бірлігін нығайтатын маңызды орталықтар. Бұл бастамалар арқылы өңірдің мәдени келбеті жаңарып, рухани өмірі жаңа сапалық деңгейге көтеріле береді деген сенімдемін.
