Театр — тірі өнер. Оның әрбір қойылымы уақытпен үндесіп, қоғамның тынысын, адам жанының нәзік қырларын сахна тілімен жеткізеді. Осындай күрделі әрі терең өнер кеңістігі менің назарымнан ешқашан тыс қалған емес. Сыр сахнасындағы әрбір жаңа премьераны қалт жібермей, көрермен әсерімен ғана шектелмей, оны кәсіби тұрғыда саралап, жүйелі түрде мақалаға арнап келемін. Себебі әр спектакль — жеке бір әлем, ал әр образ — талдауды қажет ететін күрделі көркемдік бейне. Сондықтан театр өміріндегі әр жаңалық, әр шығармашылық ізденіс мен үшін үнемі зерттеу нысаны.
Осы тұрғыдан алғанда, Қызылорда қаласындағы Н.Бекежанов атындағы қазақ академиялық музыкалық драма театры сахнасында 16-20 наурыз аралығында өткен «Nartai Theatre Fest – 2026» театрішілік фестивалі — назар аудармай өтуге болмайтын маңызды мәдени оқиға болды. Бұл жоба Сыр өңірі театр тарихында тұңғыш рет ұйымдастырылып, ұжымның шығармашылық әлеуетін жаңа қырынан көрсетті.
Фестивальдің ерекшелігі — оның тарихи кезеңмен астасып өтуінде. Аталған шара театрдың 70 жылдық мерейтойымен тұспа-тұс келіп қана қоймай, қазақ ұлттық театр өнерінің 100 жылдық белесімен үндесуі арқылы ерекше мәнге ие болды. Бұл — сахна өнерінің өткені мен бүгінін жалғап, дәстүр мен жаңашылдық сабақтастығын айқындаған тағылымды белес болды.
Бес күнге созылған фестиваль аясында театр репертуарынан іріктелген 9 спектакль көрермен мен кәсіби сарапшылар назарына ұсынылды. Бұл қойылымдар — тек сахналық туынды ғана емес, театр ұжымының шығармашылық ізденісінің, актерлік және режиссерлік шеберлігінің айқын көрінісі болды. Әр спектакль өзіндік көркемдік шешімімен, жанрлық ерекшелігімен және сахналық мәдениетімен дараланды.
Фестивальдің ресми ашылуына орай өткізілген көшпелі баспасөз конференциясы да оның маңызын айқындады. Жиынға Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, режиссер Хұсейін Әмір-Темір, Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы профессоры, өнертану докторы Нұрпейіс Бақыт Кәкиқызы, профессор, өнертану кандидаты Зухра Исламбаева және режиссер Оңталап Дүйсенәліұлы Нұрмаханов қатысып, фестивальдің шығармашылық маңыздылығын атап өтті. Олар мұндай бастамалардың театр ұжымының кәсіби деңгейін арттырумен қатар, болашақ бағыт-бағдарын айқындауға мүмкіндік беретінін айтты.
Фестиваль бағдарламасы мазмұндық тұрғыдан да бай болды. А.Елгезектің «Болмаған балалық шақ» драмасы адам жанының нәзік иірімдерін ашып, психологиялық тереңдігімен ерекшеленсе, А.Володиннің «Кездесу мен қоштасу» спектаклі тағдырлардың тоғысуы арқылы өмірдің өткінші сәттерін көркем жеткізді. М.Омарованың «Шанель №5» деректі драмасы заманауи театр формасына негізделіп, сценографиялық шешімдерімен ерекше көзге түсті.
Сондай-ақ, А.Ахметтің «Шырмауық» моноспектаклі актерлік шеберліктің шыңын көрсетіп, бір кейіпкердің ішкі әлемі арқылы тұтас қоғамның қайшылығын бейнеледі. Фестиваль Дулат Исабековтың «Құстар фестивалі» музыкалық қойылымымен түйінделіп, сахнадағы пластика мен музыканың үйлесімі арқылы көрерменге ерекше әсер қалдырды.
Фестиваль қорытындысында үздік қойылымдар мен өнерпаздар арнайы номинациялар бойынша марапатталды. Қазылар алқасының құрамында театр өнерінің майталмандары — Хұсейін Әмір-Темір, Нұрпейіс Бақыт Кәкиқызы, Зухра Исламбаева және Оңталап Дүйсенәліұлы Нұрмаханов болды. Фестиваль қорытындысы бойынша үздік қойылымдар мен өнерпаздар марапатталды. Э.Распенің «Мюнхгаузеннің әлемі» спектакліндегі Барон Мюнхгаузен рөлі үшін Мұхамедияр Әбсаттар «Үміт» номинациясын жеңіп алды. А.Елгезектің «Болмаған балалық шақ» драмасындағы Қалаң рөлі үшін Сырым Әбдразақов және К.Х.Андерсеннің «Ұсқынсыз үйрек» қуыршақ қойылымындағы кемпір рөлі үшін Айқыз Қосмаханова қазылар алқасының арнайы жүлдесін алды. М.Омарованың «Шанель №5» деректі драмасы үшін сценографиялық шешімімен Нұркен Қалымбетов, ал «Болмаған балалық шақ» драмасындағы әже рөлі үшін Алмагүл Артықбаева екінші пландағы үздік әйел бейнесі ретінде танылды. «Кездесу мен қоштасу» драмасындағы Кирилашвили рөлі үшін Асқар Оразалиев екінші пландағы үздік ер бейнесі номинациясын жеңіп алса, «Кім?» мистикалық триллеріндегі Амир рөлі үшін Қанат Архабаев үздік ер бейнесі марапатын алды. «Шырмауық» моноспектакліндегі Әйел рөлі үшін Ақтолқын Төлеуова үздік әйел бейнесі атанса, «Кездесу мен қоштасу» спектакліндегі Санат Жүзбай мен Жауһар Еркінова үздік актерлік дуэт ретінде марапатталды. Д.Исабековтың «Құстар фестивалі» музыкалық қойылымы үздік актерлік ансамбль деп танылып, Е.Төлеубайдың «Абай» спектаклі үшін Хұсейн Әмір–Темір үздік режиссер сыйлығына ие болды. Ал үздік қойылым номинациясы М.Омарованың «Шанель №5» деректі драмасына, режиссері Бақытбек Темірбековке бұйырды.
Жалпы, сыр сахнасында ұйымдастырылған «Nartai Theatre Fest – 2026» театрішілік фестивалі — тек бір реттік шара емес, театрдың ішкі әлеуетін ашып, шығармашылық дамуына тың серпін берген маңызды мәдени алаң болды. Бұл бастама алдағы уақытта да жалғасын тауып, Сыр сахнасының өркендеуіне ықпал ететіні анық.
Ұ.Қылышбаева,
театр сыншысы
