Тынық мұхитындағы домбыра-көпірдің құрылысын жобалаған қазақ архитекторы екенін білесіз бе? Заманауи сәулет өндірісіне ұлттық нақыш берген озық ойлы жігіттің есім-сойы – Өрлеухан Қисаұлы. Мұны біз ғаламтордан білдік.
Тынық мұхитының кіреберіс ауызындағы Інжу шығанағына орналасқан Гонконг, Макао, Чжухай сынды үш ірі қаланы тұтастырып тұрған домбыра бейнелі көпір әлем жұртшылығының көзайымына айналғанына 8 жылдай уақыт болды. «Гонконг-Макао-Чжухай» көпірінің жобасы 2009 жылдың соңында басталған. Алып монументальды кешенді салу 9 жылға созылған. Ол 2018 жылы қолданысқа беріліп, 2022 жылға дейін әлемдегі ең ұзын көпір саналып келді. Бұл көпір – жол, туннель және 3 жасанды аралдан тұрады. Айта кетейік, жол 6 қозғалыс жолағынан тұрады. Жолдың жалпы ұзындығы 55 шақырым болса, оның 38 шақырымы – көпір. Негізгі бөлімі 29,6 шақырымды құрайды. Ең ғажабы, оның 6,7 шақырымдық бөлігі мұхит астынан өтетін туннельдерден тұрады, яғни көзге көрінбейді, су астында жасырынып жатыр.
Ауқымды транпорттық кешен пайдалануға берілген соң Гонконг пен Чжухай қалалары арасындағы үш сағаттық сапар уақыты жарты сағатқа қысқарыпты. Туннельдер су астында 48 метр тереңдікте орналасқан. Ерекше ныснады салуға қомақты қаржы жұмсалыпты. Құрылысқа жауапты Лондон қаласындағы «Arup Group» компаниясы. Жоба инженерін де осы компания таңдаған. Ал енді бұл жобаны сызған қиялы жүйрік сәулетшінің ұлты кім десек, біздің қандасымыз екен.
Қазақ архитекторы Алтай аймағында туған. Гуанчжоу университетінің бакалавры, Италия техникалық университетінің магистрі. Жапониядағы Шығыс университетінде архитектор мамандығы бойынша докторлық диссертация қорғаған. Құрылыс жұмыстары біткен кезде берген сұхбатында ол: «Бұл домбыра шанақты, домбыра мойынды алып көпірдің біз есептеген ғұмыры 120 жыл. Айрықша күш-жігермен, техникалық бақылау жұмыстарын жақсарту арқылы 55 шақырымдық көпірдің шыдамдылығын 150 жылға дейін ұзартуға болады» деп сеніммен айтқан.
Жаңалықты әлеуметтік желіде алғаш жария етіп, сүйіншілеген Мүбарак Қизатұлы Көкбөрі өзінің әлеуметтік желідегі Facebook парақшасында: «Қазақтың рухын кез келген тәсілмен көтеруге болады. Ол үшін әрбір қазақ өз саласын сүйіп, асқақ түрде еңбектенуі тиіс. Өз саласында табысқа жеткен адам ұлттық иісті, өрнекті, ұлттық затты, ұлттық танымды өзінің кәсібінің бір тұсына қыстырып, жарқыратып көрсете алса болды, оның өз ұлтына деген перзенттік парызы өтелгені. Домбыра, қобыз, таға немесе тымақ бейнесінде алып құрылыстар әлемде салына берсе, қазақтың да рухы асқақтай бермек» деп түйеді ойын.
Қазақтың құндылығын төрткүл әлемге паш етуді Өрлеухан Қисаұлынан үйренуіміз керек-ау!
Дайындаған Е.ДӘУІР
