Қызылордада жол инфрақұрылымын жаңартумен қатар, жаяу жүргіншілерге арналған кеңістікті көбейту жұмыстары да жүруде. Биыл бірнеше көшеде тротуарлар салынып, кейбір нысандарда жаяу жүргіншілерге арналған арнайы жолдар жаңа жобалардың құрамына енгізілген.
Қазіргі уақытта Қызылордадағы 826 көшенің 121-і ғана жаяу жүргіншілер жолымен қамтылған. Қолданыстағы тротуарлардың жалпы ұзындығы 293,1 шақырымға жетеді. Яғни, қала көшелерінің шамамен 15 пайызында ғана жаяу жүргіншілерге арналған арнайы жол бар.
Салыстыру үшін, 2023 жылы мұндай инфрақұрылым 102 көшеде болған, ал тротуарлардың жалпы ұзындығы 259 шақырымды құраған. Осы аралықта жаяу жүргінші жолы бар көшелердің саны 19-ға, олардың жалпы ұзындығы 34,1 шақырымға артты. Дегенімен, қаладағы 705 көшеде әлі де тротуар жоқ.
Қалалық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі ұсынған 2026 жылдың екінші тоқсанындағы мәліметке сәйкес, жол-көлік инфрақұрылымын дамытуға бағытталған 7 жоба жүзеге асырылып жатыр. Олардың жалпы құны 34 млрд 815,5 млн теңге болса, қазіргі уақытқа дейін 17,5 млрд теңге бөлінген.
Жоспарға сәйкес, осы жобалар аясында 39 көшенің 43,4 шақырымы қайта жаңғыртылып, күрделі жөндеуден өтеді. Тротуар салуға кететін шығын жеке көрсетілмейді, өйткені жаяу жүргіншілер жолы көшелерді қайта жаңғырту жобаларының құрамында қарастырылған.
Сол жобалардың бірі – Сағымбаев көшесіндегі құрылыс. Торайғыров көшесінен «Қызылорда – Құмкөл» автожолына дейін созылатын 2,1 шақырымнан астам жол төрт жолаққа дейін кеңейтіледі. Мұнда жаңа тротуарлар салынып, көше жарықтандырылады.
Жобаның келісімшарт құны – 1 млрд 634,2 млн теңге. Құрылыс жұмыстарын «Қыран» серіктестігі атқарып жатыр. Тамыздағы жағдай бойынша жұмыстың 65 пайызы аяқталған. Нысанды қыркүйекте пайдалануға беру жоспарланған.
Қала әкімі Нұржан Ахатовтың айтуынша, Сағымбаев көшесін жаңарту Қызылорданың негізгі көлік бағыттарын байланыстыратын маңызды жобалардың біріне айналады.
Жаяу жүргіншілерге арналған инфрақұрылым Бәйтерек тұрғын ауданындағы жаңа көпір жобасына да енгізілген. Оңтүстік магистралды канал арқылы өтетін көпірде тротуар мен жарықтандыру жүйесі болады.
Бұл жобаның құны — 975,9 млн теңге. Қажетті қаражат толық бөлінген, оның 575,9 млн теңгесі игерілген. Құрылыс жұмыстарының 65 пайызы орындалды. Жобаны «Асанар-Дар» серіктестігі жүргізіп жатыр. Көпірді қыркүйекте іске қосу жоспарланған.
Ал Жанқожа батыр көшесіндегі теміржол асты өткелі жаяу жүргіншілер үшін маңызды нысандардың біріне айналмақ. Құны 4,7 млрд теңге болатын жоба екі жолақты өткелді, көпірді, тіреу қабырғаларын, жаңа жол жабындысын және тротуарды қамтиды.
Қазір мұнда инженерлік коммуникацияларды көшіру және айналма теміржол желілерін төсеу жұмыстары жүргізілді. Қала жағындағы және Шанхай тұрғын ауданындағы тіреу қабырғалары бетонмен бекітіліп, көпірдің тіректеріне арналған іргетас қаланды.
Жоба аяқталса, Шанхай, Гагарин және теміржолдың арғы бетіндегі тұрғын аудандардан қала орталығына жаяу қатынау қауіпсіз болмақ.
Жаяу жүргіншілерге арналған кеңістіктің тағы бір бөлігі Президент саябағын жаңғырту кезінде пайда болды. Аумағы 30,94 гектар саябақта кеспетас төселген негізгі жаяу жүргінші жолдарының ұзындығы 2989 метрге жетті.
Жалпы, Қызылордада жаяу жүргінші инфрақұрылымын дамыту жол жөндеу жобаларының бір бөлігіне айналып келеді. Дегенмен қаладағы 705 көшеде әлі күнге дейін тротуардың болмауы бұл бағыттағы жұмыстың ауқымды екенін көрсетеді.
Ал жаңа жолдар салынған кезде олардың тек ұзындығына емес, қауіпсіздігіне де мән беру маңызды. Жарықтандыру, жауын-шашын кезінде су жиналмайтын жабын, пандустар мен арбаға қолайлы өткелдер сияқты элементтер толық қарастырылғанда ғана тротуар қала тұрғындары үшін шын мәнінде ыңғайлы әрі қауіпсіз инфрақұрылымға айналады.
Жаза кетейік, бүгін Қызылордада Сырдария өзені арқылы өтетін жаяу жүргіншілер көпірінің капсуласын салу рәсімі өтті.
Сырдария өзені арқылы өтетін жаяу жүргіншілер көпірінің құрылысы «Астана» шағын ауданы мен Президент саябағын жалғайды. Қаламыздың жаңа сәулеттік келбетін айшықтай түсетін инфрақұрылымдық жоба деуге негіз бар.
«Жаңа көпір құрылысын тәжірибесі мол «Әлем Құрылыс» компаниясы жүргізеді. Ұзындығы – 319,4 метр, ені – 12 метр, жалпы құны 13 млрд теңгеге жуықтайды. Ені 3 метр жаяу жүргіншілер жолы және көпір бойында әрқайсысының ені бір жарым метр болатын екі веложолақ салынады.
Биыл Қызылорда қаласының жол-көлік инфрақұрылымын дамыту үшін 38 млрд. теңгенің 23 жобасы іске асырылуда, 71 көше күрделі жөндеуден, қайта жаңғыртудан өтіп жатыр.
