Сексеуіл – Қазақстанның шөл және шөлейт аймақтарында өсетін, табиғи экожүйе үшін аса маңызды өсімдіктердің бірі. Әсіресе Арал маңы, Қызылқұм, Мойынқұм сияқты қуаң өңірлерде сексеуіл ормандары табиғаттың тұрақтылығын сақтауда ерекше рөл атқарады. Сексеуілді ормандарды қорғау және көбейту – қоршаған ортаны сақтаудың маңызды бағыттарының бірі. Оның басты ерекшелігі шөлдің қатал жағдайына бейімделуі. Тамыр жүйесі жақсы дамыған сексеуіл құмды бекітіп, оның желмен көшіп-қонуына жол бермейді. Осы арқылы ол жердің эрозиясын азайтып, шаңды және құмды дауылдардың әсерін төмендетеді. Сонымен қатар сексеуіл алқаптары топырақтың құнарлы қабатын сақтауға ықпал етеді. Сексеуіл орманы жануарлар дүниесі үшін де маңызды табиғи мекен болып саналады. Оның арасында көптеген құстар, жәндіктер және шөл жағдайына бейімделген жануарлар мекендейді. Сексеуіл өсімдіктері жануарларға қорғаныш беріп, табиғи қоректік тізбектің сақталуына жағдай жасайды. Сондықтан сексеуілді сақтау биоалуантүрлілікті қорғаумен тікелей байланысты.
Сексеуіл ормандарының Арал өңірі үшін маңызы ерекше. Арал теңізінің тартылуы нәтижесінде теңіз табанында тұзды және шаңды аумақтар пайда болды. Құрғаған теңіз табанынан көтерілген тұзды шаң қоршаған ортаға кері әсер етеді. Осындай жағдайда сексеуіл отырғызу арқылы құм мен тұздың таралуын тежеуге және табиғи ортаның тұрақтылығын арттыруға болады.
Қазіргі уақытта сексеуіл ормандарын қорғау, заңсыз ағаш кесудің алдын алу, өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету және жаңа көшеттер отырғызу жұмыстарының маңызы зор. Әрбір отырғызылған сексеуіл көшеті – болашақ табиғатты қорғауға қосылған үлес.
Қорытындылай келе, сексеуіл орманы – шөлді аймақтардың табиғи қорғаны. Ол құмды бекітеді, шаң мен тұздың таралуын азайтады, жануарлар дүниесіне қолайлы орта қалыптастырады және экологиялық тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі. Сондықтан сексеуілді қорғау – табиғатты қорғау ғана емес, болашақ ұрпақтың қауіпсіз әрі қолайлы өмір сүруіне жағдай жасау. Сексеуіл ормандарын сақтау – баршамызға ортақ міндет.
М.Қуатов,
«Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорығы»
РММ-нің мемлекеттік инспекторы
