«Шын мәнінде, отансүйгіштік — құрғақ ұран мен бос сөз емес. Отансүйгіштік – туған елге, атамекенге деген сүйіспеншілік. Ол ең алдымен туған жердің табиғатын, тарихы мен мәдениетін, әдет-ғұрпын терең білуден басталады», деген болатын Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы атап өткендей, шынайы патриотизм құр сөзден емес, туған өлкеңді, оның табиғи байлығы мен географиялық ерекшелігін терең түсінуден бастау алады. Осы орайда, ҚР Оқу-ағарту министрлігі тарапынан биыл қабылданған шешімдер мектептегі білім сапасын арттырудағы елеулі бетбұрыс болды. Әсіресе 8 және 9-сыныптарда «Қазақстан географиясы» курсын толыққанды меңгеру үшін аптасына 2 сағат бөлініп, барлық қажетті жағдайдың жасалуы – оқу бағдарламасын тереңдетіп оқытуға жол ашқан стратегиялық қадам.
Бұл – сағат санын ғана көбейту емес, өсіп келе жатқан жас ұрпақтың бойына ұлттық сана-сезім, отансүйгіштік пен экологиялық жауапкершілікті дарытудың нақты құралы. Мен пән мұғалімі ретінде бұл жаңашылдықты өте уақытылы әрі орнықты бастама деп білемін. Өйткені өз елінің картасын, ресурстарын, экономикалық әлеуетін білмейтін азаматтан туған жерге деген жанашырлық күту мүмкін емес. Ұлттық сәйкестік пен елге деген құрмет 8-9-сынып оқушылары – өз дүниетанымын қалыптастырып, азаматтық ұстанымын айқындайтын жаста. Нақты кезеңде «Қазақстан географиясы» пәніне аптасына 2 сағат бөлінуі оқушыларға материалды асықпай, сапалы сіңіруге мүмкіндік береді.
Аумақтық тұтастық идеясын ұғыну: Оқушылар еліміздің ұлан-ғайыр жерін, шекараның қалыптасу тарихын, көршілес елдермен геосаяси байланыстарды кеңірек талдай алады.
Атамекен қадірін түсіну: Алтайдан Атырауға, Бетпақдаладан Жетісуға дейінгі кеңістікті зерттей отырып, балалар бабалар аманатының салмағын сезінеді.
Экономикалық және экологиялық сауат: Бүгінгі география сабағы тек теориялық деректерді жаттаумен шектелмейді. Сағат көлемінің жеткілікті болуы оқушылардың талдау және зерделеу дағдыларын арттырады.
Өнеркәсіп пен өндіріс әлеуеті: Еліміздің өндірістік кешендерін, энергетикалық ресурстары мен логистикалық мүмкіндіктерін терең оқыту оқушылардың болашақ мамандық таңдауына (профориентация) тікелей бағыт береді.
Өзекті экологиялық түйткілдер: Арал мен Каспий мәселесі, су ресурстарының тапшылығы, аймақтардағы экологиялық тепе-теңдіктің бұзылуы сияқты тақырыптар жастарды табиғатқа ұқыпты қарауға, ресурстарды үнемдеуге тәрбиелейді.
Демографиялық үдерістер: Халықтың қоныстануы, ішкі миграция, еңбек ресурстарының таралуы сияқты тақырыптар оқушылардың сыни ойлау қабілетін дамытады.
Цифрлық география: ГИС-технологиялар мен жобалық зерттеулер үшін бөлінген 2 сағаттың арқасында сабақта заманауи педагогикалық тәсілдерді еркін қолдануға мүмкіндік туып отыр:
ГИС және цифрлық карталар: Оқушылар Google Earth, ArcGIS және өзге де ГИС-платформалар арқылы кеңістіктік деректерді өңдеп, талдауды әдетке айналдырады.
Өлкетану зерттеулері: Балалар өз өңірінің, ауылының немесе қаласының экономикалық және экологиялық карталарын жасап, шағын ғылыми жобаларды қорғайды.
Пәнаралық интеграция: Тарих, биология, экономика және информатика пәндерімен байланысты нығайтып, оқушылардың функционалды сауаттылығын (PISA талаптарына сай) арттырады.
Оқу-ағарту министрлігі тарапынан жасалған бұл жағдай – география мұғалімдері үшін үлкен мүмкіндік әрі зор жауапкершілік. Басты мақсатымыз — оқушыға құрғақ фактілерді беріп қою емес, туған жерінің әрбір тасын, әрбір өзенін бағалайтын, елінің дамуына үлес қосуға дайын саналы да азат ойлы ұрпақ тәрбиелеу. Қазақстанның әрбір шаршы метрі – біздің ортақ үйіміз, ал оны танып-білу – әрбір өсіп келе жатқан өреннің парызы.
Алтынбек ҚЫСТАУБАЕВ,
Қызылорда қаласы,
Жамбыл атындағы №120 орта мектебінің география пәні мұғалімі.
