Оңталап ағамның әріптес досы Серік Пірмаханов туралы айтқаны есімнен кетпейді. Бір жағынан бұл әңгіме дос алдындағы парыз секілді.
– Телефоным шыр етті. Секең, Серік Пірмаханов ағам екен. «Оңталап, сен туралы түс көрдім. Соны қағазға түсіріп қойдым. Келсең өзіңе оқып берер едім, – деді. Өкініштісі, мен бара алмадым. Құмбазарда әкеме асы беріп, Құран оқытуға кеткенімді білесің. Өзің де бардың. Кейін табылған, параққа жазылған түстің баянын айтайын деп бастады әңгімесін ағам.
…Қиян шеттегі ауыл. Есік алдындағы бес түп жүзімнің жапырағы түсіп, сидаланған. Қоңыр күзде тамырын тереңге тарта бастаған жүзімнің жапырағы түсіп, мезгілі жеткен соң ұйқыға бет алған.
Мен бұл жүзімдерді көшет кезінде, тұқымы жақсы болған соң, кейін алармын деп Оңталапқа берген едім. Салалы сабағына қарап, күтімі жақсы, құнарлы топыраққа тамыр байлағанын байқайсың. Сол маңдағы ауыл жігіттеріне жүзімдердің тамырын зақымдамай алып беруін өтіндім. Олар әп-сәтте біреуін дайын етті. Бес түп жүзімнің біреуін ғана алып кетуге шамам келетінін білдім. Оны көтеріп үйден ұзай бергенімде ауылдың арғы шетінен:
– Секе, ау Секе! Жүзімдерге тиіспе! – деген әлдекімнің даусы естілді. Мен естімеген сыңай танытып кете бердім. «Танымайтын біреудің менде несі бар, алсам өз жүзімім емес пе?»
– Әй, Серік, жүзімдерді қалдырып, тыныштықпен жөніңе кет! – деген өктем дауыстан оның жағаласудан тайынбайтын сыңайын байқадым. «Бұл неғылған адам? Мен жүзімді берсем Оңталапқа бердім. Айдаладағы ауыл адамының несі күйді?» деп менің де терім тарылып, жүйкем сыр бере бастады. Сонда да өзімді-өзім сабырға шақырып, сабама түсе бастадым.
– Әй Серік! – деген дауыстан оянып кеттім. Өңімдегідей айқын көріп жатқан түсті таңғы шайға шақырған Жәмиланың дауысы үзіп жіберді. Әншейінде көрген түске мән бермей, артынша ұмытылып қалатын. Мына түске ой бөліп, өзімше жорып көдім. Жақсы түс екен.
Әріптес інім, мәдениет саласының майталманы, режиссер-сценарист әрі ақын Оңталап Нұрмаханов 1996 жылы Аралдан Қызылордаға көшіп келіп, мәдениет саласындағы мекемелерде қызмет етті. Өзінің құдай берген қабілетінің арқасында аудан аясынан асып, облыс көлеміне танылып қалған талант иесі. Халық театрларында актер, режиссер, айтыс ақыны болып талай сайысқа түскен. Мерекелік шара, концерттердің сценариін жазу, оны сахналау сияқты мәдени іс-шаралардың басы-қасында жүреді.
Даталық қойылымдар, науқандық жұмыстар – уақытша іс. Оңталап кәсіби өнермен айналыспақ болып Н.Бекежанов атындағы облыстық драма театрына режиссер болып келді. Біздің қарым-қатынасымыз осы кезден басталды. Ол режиссер, мен суретші болып бір қойылымның өмірге келеуіне ой қозғадық. Ол – жас, қиял жетегіндегі албырт шағы, мен орта жасқа жетіп ой тоқтатқан, тәжірибелі театр маманымын. Екеуара шығармашылық бірлестікте туған өнер туындылары көрерменнің көңілінен шығып, театр сыншыларының оң бағасын алып, Оңталап кәсіби маманға айналды. Театр өнеріне деген құмарлығы артып, оны өз өнерінің негізгі өзегіне айналдырды.
Арасында бізден кетіп, еркін шығармашылықпен айналыспақ болғанда да театрдан қол үзбеуге тырысты. Ол жаңа өлеңдерін маған оқып, кейбір пікірлеріме мән беріп, кітаптарын безендіру жұмысын тапсыратын. 2014 жылы алғашқы жыр жинағы – «Қорқыт-қобыз» атты кітабын шығарарда менімен ақылдасты. Мен оның тұңғыш өлең жинағына шын ықыласыммен безендіріп бердім.
Оңталаптың шығармашылық өміріне менің ықпалым болғаны рас. Фамилиямыздың Пірмахан мен Нұрмаханның ұқсастығына қарап, өзгелерге мені «немере туыспыз» деп таныстырады. Осы уақытқа дейін ол інілік, мен ағалық жолымыздан жаңылған емеспіз.
Енді көрген түсті өзімше жорығанда төмендегідей ой түйдім:
«Оңталапқа берген көшетім – менің азды-көпті шығармашылық тұрғыдан оған жасаған көмегім. Ол алған көшетті елге барып ексе – оның еңбегінің елге танылғаны. Ел адамының оған жаны ауырып, өз игілігіне балап жатса Оңаталаптың еңбегі ел игілігіне айналады екен» деген тұжырымға келдім. Иә, өнер адамына еткен еңбегі ел игілігіне жарағаннан артық бақыт бар ма?!
«Секең өз түсін өзі қалай әдемі жорыған» деп ойладым мен.
…Ол өмір бойы бір ғана жерде еңбек етті. Еңбек кітапшасы жалқы мекеменің мөрі тұр. Алматы сурет училищесінің түлегі Серік Пірмаханов Н.Бекежанов атындағы облыстық музыкалық драма театрының суретшісі болды. ҚР еңбегі сіңген қайраткері атанды. Қазақстанның Суретшілер Одағының мүшесі болды. Қазақстан Театр қайраткерлері одағының «Еңлікгүл» сыйлығының алғашқы иегері екенін ұмытпаймыз.
Біздің анықтама: – Сонымен Секеңе бара алмадым дедім ғой. Бара алмағыным, Арал ауданындағы туған ауылым Құмбазарға шаруа қамымен жол жүріп кеткенмін. Әкем Дүйсенәлінің 100 жылдығына арнап ағайынға ас беріп оралғанымда Секең бұл пәниден бақиға озыпты. Біздің телефон арқылы тілдесуіміз оның дүниеден озарынан тура 3 күн бұрын болған екен.
Ол теледидардан Генадий Головкиннің кезекті жекпе-жегін көріп отырып жекпе-жек шайқас аяқталғанда: – Гена жеңді ме, жеңсе неге қолын көтермей жатыр? – деп сұрапты жанында отырған ұлынан.
Бұл – оның ақырғы сөзі екен. «Марқұм, жүректен кетті ғой», – деді. «Ұстазым марқұм Ерғали Оразымбетов те осылай ұлымен қарама-қарсы сөйлесіп отырып жүріп кетіп еді» дегенді қосты Оңталап ағам.
Кейін Жәмила жеңгемнен: «Секеңнің қағаздарының арасында түс туралы жазбасы жоқ па?» сұрадым. Сол кеше табылыпты. Қолыма тигені осы.
…Зырғып жатқан уақыт-ай! 2017 жылдың қыркүйек айында Сыр халқы талантты ұлын ақтық сапарға шығарып салған еді.
Дәуіржан ЕЛУБАЕВ.
