«Жаңылтпаштар, жаңылтпаштар, жаңылтып бастар!» айдарымен, «Жылдам — жылдам жаңылтпаштар, жаңылма жаңылтпаштардан!» атты жаңылтпаштар топтамасын ұсынамын!
Күнде үйде күміс күлкі,
Кейде түнде де күміс күлкі.
Күнде түнде де күміс күлкі,
Кейде күндіз де күміс күлкі.
Күндізгі күлкің, күлкі де,
Түндегі күлкің, күлкі ме?
***
Күндіз күреп аламыз,
Түнде тыным табамыз.
Күреп алғанда тыным табамыз ба?
Тыным тапқанда күреп аламыз ба?
Күреп алғанда тыным таппаймыз.
Тыным тапқанда, тынып аламыз.
***
Жерден Аспан алыс,
Аспаннан Жер алыс.
Аспанда тұрып Жерді аламыз ба?
Жерде тұрып Аспанды аламыз ба?
Жерде тұрып Аспанға қарасақ та алыс.
Аспанда тұрып Жерге қарасақ та алыс.
Аспанда тұрып Жерге қарай алмаймыз.
Жерде тұрып Аспанға қарай аламыз.
***
Арпа, бидай, күріш,
Бидай, арпа, ырыс.
Арпа, бидай ырыс,
Бәрі бірдей кіріс.
Бидай, арпа өсуге,
Еңбектеніп тырыс.
***
Айна, тарақ,
Тарақ, айна.
Шаш күзейміз,
Қарап қайда?
Тарақ, айна,
Айна, тарақ,
Бет түзейміз,
Қарамай да.
***
Алма ал,
Алма сал,
Алма алсаң,
Алуан ал.
Алуан алсаң,
Санап сал,
Санап салсаң,
Қарап сал.
***
Араларда бал бар ма?
Бал араларда бар ма?
Араларда бал бар,
Бал араларда да бар.
Бал араларда бар болса,
Бар да араларды арала!
Араларда бал болады.
***
Оң қолымда бес бармақ бар,
Сол қолымда да бес бармақ бар.
Оң қолымда бас бармақ бар,
Сол қолымда да бас бармақ бар.
Оң қолыңдағы бес бармақта, бес қармақ бар.
Сол қолыңдағы бес бармақта да, бес қармақ бар.
Оң қолыңмен де, сол қолыңмен де,
Сол қармақтарды қармап ал!
***
Алма да дөңгелек.
Жер де дөңгелек,
Алма дөңгелеп-дөңгелеп
Жерге түсті.
Жер дөңгелеп-дөңгелеп,
Алма пісті.
Алманы күнделетіп, түнделетіп,
Жиып алайық дөңгелеп-дөңгелеп.
Алманы дөңгелек-дөңгелек.
Жиып алуға,
Тұрайық бәріміз ертерек-ертерек!
***
Күн жарық болса, түн де жарық.
Күн тыныш болса, түн де тыныш.
Күннің тыныштығы түнге қолайлы.
Түннің тыныштығы күнге қолайлы.
Бәріміздің де жанымыз соны қалайды.
***
Ақылды ақылды бала алады, Ақылды алған бала, Ақылды бола алады. Ақылды болған бала, Ақылды да алады.
***
Көк шөпке, көк көрпе жайдым,
Көк көрпе, көк шөппен көп көрпе болды.
Көк шөп те көк көрпемен көп шөп болды.
Көк шөп те көп, көк көрпе де көп.
***
Алып кеме, алып кеме,
Алып кемені, алыстан, «алып» деме.
Алып кемені алыстан алып келгенде ғана, «алып» де.
***
Доп қақпашыны бақты,
Қақпашы допты бақты.
Допты қақпашы бақса,
Доп қақпашыны бағады ма?
Допты қақпашы бақса,
Қақпашы допты қағады да?
***
Қызық кітапта, қызық-қызық қырық сұрақ бар,
Қызық кітаптан қырық қызық-қызық сұрақты,
Қырық рет қазып-қазып сұрап қал.
***
Ілгек ілмекте ілініп тұр,
Ілмек ілгекке иіліп тұр.
Ілгек ілмекке ілінбесе,
Ілгектің ілмекке иілмегені.
Ілгек ілмекке иілмесе де,
Ілмек ілгекке иіле береді.
***
Жауын жауып жаға жасарды,
Жап-жасыл жастық жастанды.
Шайқалтып дауыл жас талды,
Жас талдан жылы-жылы жас тамды.
***
Көк допты көкке лақтырдым,
Көк, көк допты көпке лақтырды.
Көкке кеткен көк добым керек еді,
Көкке кеткен көк добымды,
Көк, көпке лақтырды ма екен?
Көп, көкке лақтырды ма екен?
***
Ақ бұлттар, көк бұлттар, көп бұлттар.
Ақ бұлттар, көк бұлттармен көп бұлттар болды.
Ақ бұлттардан көк бұлттарды айырсақ,
Көп бұлттардан көк бұлттар көп болады ма?
Көк бұлттардан ақ бұлттар көп болады ма?
***
Ата, апамның тілін алдым,
Аға, әпкемнің тілін алдым.
Бәрінің де тілін алып.
Үй тірлігін біліп алдым.
Жақсы оқып сабақты да,
Мұғалімнің тілін алдым.
Тілін алып бәрінің де,
Тез оқитын болып алдым.
Тез оқысам, тіл алғаш боламын,
Тіл алғыш болсам, тез оқып аламын.
***
Басып-басып басқышты,
Біп-биікке шығып алдық.
Біп-биікке шығып алып,
Жүгімізді жығып алдық.
Біп-биікке шығып алып,
Бір уақыт тыным алдық.
Бір уақыт тыным алып,
Жүгімізді жиып алдық.
***
Аралап ек тау-тасты,
Асығыстар алға асты.
Соңы бұрын барысып,
Басы соңға алмасты.
Жүдеп-жадап жүрсек те,
Жорық жолы жалғасты.
***
Күнді шуақтап,
Нұрдан шуақ, тап.
Күн-шуақ көзі,
Нұр, шырақ көзі.
Шуақ Күннен тарайды,
Шырақ нұрдан тарайды.
Күн, күлімдеп қараса,
Нұр, күнім деп қарайды.
***
Жағажайда жағалай жай бар.
Жаға, жайымен жайлы.
Жай, жағасымен сайлы.
Жағадан жайлы жай тап,
Жағамен жүреміз жайлап.
***
Көкте Күн ойнаса,
Жерде гүлім көркейеді.
Жерде гүлім жайнаса,
Белде елім көркейеді.
***
Ақшатаудың басына ақ бұлттар қонды.
Көкшетаудың басына көк бұлттар қонды.
Ақ бұлттар, Ақшатаудың басына қонғанда,
Ақшатау ақ бұлттарымен ағарды.
Көк бұлттар, Көкшетаудың басына қонғанда,
Көкшетау көк бұлттармен қол алды.
***
Күн Шығыстан шығып, Батыстан батады.
Батыстан батқан Күн, Шығыстан шығады?
Шығыстан шыққан Күн, Батысқа қарай батады?
Шығыстан шыққан Күн, Батысқа қарай батып,
Батысқа батқан Күн, Шығыстан қайта шығады.
***
Ақ табаққа жем салсам,
Ақ тауық кеп тамсанды.
Ақ табақтан ақ тауық,
Толтырды тез жемсауды.
Толған кезде жемсауы,
Тауықтармен бірігіп,
Ақ тауық та ән салды.
***
Алма бақта алма бар,
Бар, балалар алма ал.
Балбыраған алмадан,
Бәрің бірдей ауызға ал.
Ауызға алған алманы,
Нағыз балдан алғанбыз.
***
Шалғы салып шалғынға,
Жарап жатыр шалғым да.
Сал, шалғымен шала бер.
Шөп шабылсын шалғында.
Сал, сала бер шалғыңды,
Сал, шала бер, шаршамай,
Салып, шалып шалғынды.
***
Айнала толған аппақ қар,
Тап-таза десіп мақтап қал.
Қарды сондай аппақ?
Кім екен кеткен таптап?
Ал досым, кәне тап-тап!
Шықты міне тақпақ!
***
Жапалақ қар, жапалақ қар,
Күндіз-түні жапалақтар.
Жапалақтап-жапалақтап,
Жауа берсін жапалақ қар.
Жапалақтар жұқалап қар.
Жұмарлаймыз жұмалақ қар.
Жауса жаусын, жұқалап қар.
***
Айға қарасақ алыс,
Айнаға қарасақ таныс.
Ай айнаға қарамайды,
Айна айға қарайды.
Айна Айға қараса алыс.
Ай айнаға қараса таныс.
***
Дөңгелекпен дөңгелеп,
Дала кездім, сай кездім.
Сенің де сол дөңгелеп,
Келеді ме сай кезгің?
Дала кезсем, сай кезсем,
Дөңгелекпен дөңгелеп,
Кетем бе екен өзім де,
Дөңгелекше дөңгелеп.
***
Бауыңды шеше алмасаң,
Дауыңды да шеше алмайсың.
Бауыңды шешкенің,
Дауыңды да шешкенің,
Дауыңды шеше алмасаң,
Бауыңды да шешпегенің.
***
Көк кептерлер,
Көп кептерлер,
Көк кептерлер де көп.
Көп кептерлер де көк.
Көп кептерлер ұшқанда,
Көп кептерлер,
Көк кептерлерге айналады.
Көк кептерлер ұшқанда,
Көк кептерлер,
Көп кептерлерге айналады.
***
Жүзім же, жүзім же,
Жүзім жесең, тізіп же,
Үзіп жесең, жүзін же,
Жүзін жесең, үзіп же!
***
Көк көлге, көп көл құяды,
Көп көл, көк көлге сыяды.
Көп көлді жыйғанда,
Көп көлден «Көк» көл шығады.
***
Қалам ұштағышпен,
Қаламыңды ұштап ал,
Қалам ұштасаң,
Қаламұшыңды ұстап ал.
Қаламұшты ұстап алып.
Қаламымды ұштап алдым.
***
Салақтықтан олақтық жаман,
Салақтық жақсы деп кім айтты саған?
Олақтық та, салақтық та жаман.
Салақтықтан да, олақтықтан да бол аман!
Шолпан БАЛМАНОВА,
ақын, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі.
