Ата-бабаларымыз өмір бойы АЛЛА деп келген сөзді кейінгі қазақтар АЛЛАҺ дейтін болды. Жақында біреуі дастарқан басында «Е-е, Аллаһым өйте гөр… е-е, Аллаһым бүйте гөр… деп, сан рет сарнап, Алла деген әуезді естілетін сөздің айтылымын бұзып, құлағымды әбден қажағаны. «Е-е, Аллам дей бермейсің ба?» – десем, «арап тілінде осылай жазылады», – деп, жеңсік бермейді. Құрып қалғыр «Һ» деген сүйкімсіз дыбысты қоспаса, алласының сәні кететіндей жабысып айырылмайды. Өзіңді надан қылып қояды. Баяғыда татардың «бір» деген қазақпен бірдей айтатын сөзі «бир» болып кеткені осы арап әрпін дұрыс оқымаудан екенін білгісі келмейді. «І», «Ы» дыбысын араптың «И» дыбысын беретін арап әрпімен белгілеп, бірақ оны «І», «Ы» деп оқымай, арапша «И» деп қате оқыған себепті «БІР» сөзі «БИР» болып кеткен. «Мысалы» деген сөзді «мисалы» дейтіндер қазақ ішінде әлі де бар. Бәрі — сол арап әрпін дұрыс оқымағанның пәлесі.
Болашақта қазақ баласы «Һ» деген дыбысты ұмытады. Өйткені латын таңбасына негізделген жаңа қазақ әріптері қатарында «Һ» жоқ. Сонда АЛЛАҺ сөзін АЛЛАХ деп «Х»-мен жазуға мәжбүр боласың. Болашақта «Х»-ның да қарасы батады. Сонда амал жоқ, «Қ»-ға тоқтайсың. АЛЛАҺ, АЛЛАХ, АЛЛАҚ. Асы сөзге тәуелдік жалғауын жалғасақ былайша болады. АЛЛАҺЫМ, АЛЛАХЫМ, АЛЛАҚЫМ.
О заман да, бұ заман, қазақ АЛЛАҚЫМ деп қақалып қашан сөйлеп еді? АЛЛАМ деген ғой. Мысалы ҚАЛАҚ деген сөзді ҚАЛАҒЫМ демейтін бе едік? Қай қазақ ҚАЛАҚЫМ дейді? ХАЛЫҚ сөзін ХАЛҚЫМ деп меншіктейміз ғой, ХАЛЫҚЫМ демей. Сол сияқты ҚАРУ-ЖАРАҒЫМ дейміз, ҚАРУ-ЖАРАҚЫМ демейміз. Алайда осы сөздерге жалғанған тәуелдік жалғауы АЛЛАҚ сөзіне АЛЛАҒЫМ деп жалғана алмайды. АЛЛАМ боп жалғанады. Бұлай сөйлейтін себебіміз, тіліміздің дыбыстау заңдылығы солай. Сол заңдылық тілімізді ықылым заманнан бері тіл қып сақтап келеді. Сақтай да бермек. Ал аздап діннің оқуын оқыған жігіттер «Һ» дыбысына құмар. Немене, тамақтарыңа қылқан тұрып қалып па еді?
Нұрлыбек САМАТҰЛЫ,
жазушы
