Қызылша – бұл эпидемиялық, ауа-тамшылы жолмен, сілекей тамшылары арқылы, түшкірген, жөтелген кездерде, ауырған балалармен қарым-қатынаста болып бірге ойнағанда да, сөйлескенде де тез таралатын жұқпалы ауру. Инфекция көзі – науқас адам. Вирус ауа ағымымен айтарлықтай қашықтыққа да тарала береді. Сондай-ақ, қызылшамен ауыратын адамның үйіндегі ауамен тыныс алған кезде де ауру тез жұғады. Егер адам қызылшамен ауырмаған болса және қызылшаға қарсы екпені алмаған болса ауруды жұқтыру 100 пайыз деп есептей беру керек.
Мұндай науқас айналасы үшін 7-10 күн ішінде қауіпті болып табылады. Адамдардың табиғи сезімталдығы өте жоғары, ауырып сауыққаннан кейін адамдарда өмір бойына иммунитет пайда болады. Қызылшамен қайталап сырқаттана қоймайды. Қызылшаны жұқтырғаннан кейін адамның иммунитетіне қарай белгілері 5-7 күн ішінде білініп, инкубациялық кезең 2 аптаға дейін созылады. Оның алғашқы белгілері суық тию белгілеріне ұқсас: дене қызуы 38-40° С-қа дейін көтеріліп, жалпы мазасы қашып, көздің шырышты қабығы қызарып, жоғарғы тыныс алу жолдарындағы қабыну құбылыстары басталып, кейіннен бөртпе пайда болып,бас ауырып, тәбет төмендейді, ұйқы бұзылады.
Сонан кейін конъюнктивит, ұрттың ішкі бетінде ұсақ ақ нүктелер және таңдайда қызғылт нүктелер пайда болады. Бөртпе ауыз қуысында нүктелер пайда болғаннан 1-2 тәулік өткен соң кішкентай қызғылт дақтар мен көпіршіктер түрінде пайда болады. Ол алдымен бастың, беттің, мойынның және құлақтың артындағы теріде көрінеді. 48 сағат ішінде бөртпе бүкіл денеге таралады. Қызылша кезінде кейіннен бір-біріне бірігетін, қызғылт немесе қызыл дақ түрінде бөртпелер шығады. Сырқаттанған кезде дер кезінде емдемесе, күрделі асқыну пайда болуы мүмкін. Оларға өкпенің қабынуы (пневмония), орта құлақтың қабынуы (отит), кей жағдайда энцефалит (мидың қабынуы) тәрізді өте күрделі жағдайлар жатады. Қызылшамен ауырып сауыққан баланың өзі біраз уақытқа дейін өте әлсіз болып, иммунитеті төмендейді. Суық тию мен басқа да сырқаттанушылыққа бейім келеді.
Инфекциямен күресудің ең күшті, қол жетімді және тиімді әдісі – вакцинация. Ұлттық профилактикалық егу күнтізбесіне сәйкес балалар қызылшаға алғашқы егуді 1 жасында (12-15 айда), екінші егуді (ревакцинация) – 6 жаста алады. Қызылшаға қарсы вакцинаның әрбір дозасы баланың иммунитетін күшейтеді.
Оны тұрғылықты жері бойынша емханалардың егу кабинеттерінде вакцинация жүргізуге рұқсаты бар медицина қызметкерлері жүргізеді. Сондай-ақ, емханаларда қызылша немесе қызамыққа қарсы бұрын әртүрлі себептермен вакцина алмаған балаларды толықтыра иммундау жүргізіледі. Ата-аналар емханаға барып, балаларына қызылшаға қарсы екпені салғыза алады. Сондай-ақ қызылшамен ауырмаған, бұрын егілмеген немесе қызылшаға қарсы вакцинациясы туралы мәліметтері жоқ 18-35 жастағы ересектер де егіледі (иммундау егулер арасындағы кемінде 3 ай аралықпен екі рет жүргізіледі). Қызылшаға қарсы вакциналар 20 жылдан астам уақытқа созылатын сенімді иммунитетті қалыптастырады. Жалпы, ауруды емдегеннен гөрі алдын алған дұрыс. Өзін-өзі емдемеу қажет, белгілері байқалса дереу дәрігердің көмегіне жүгініңіз.
Гүлмира МӘДЕЛХАНОВА,
Жалағаш аудандық ауруханасының жоғары санатты аға мейіргері.
