Заманауи психолог ең алдымен өзінің кәсіби шеберлігін шыңдауда және тұлғалық дамуда үздіксіз ізденісте жүретін, адамдарды шабыттандырып, өзі де шабыттанып жүретін, спикер ретінде көпшілік алдында баяндама, тренингтер жүргізуде еркін, сенімді, лидер ретінде өзі де нетворкинг құра алатын, тиімді психологиялық әдістерді орнымен қолдана алатын қоғамға қажетті маман. Өз құқықтары мен лауазымдық міндеттерін біледі, білім алушылармен, педагогтермен, ата-аналармен жұмыс жасауда әрбір адамға жеке тұлға ретінде қарап, оның дербес тұлғалық қасиеттерін құрметтей отырып, жағымды әсер қалдыра алады. Өмір сүруге құлшынысын арттырып, тиімді бағыт-бағдар көрсете алады. Адамның ішкі әлеміне жарық сыйлау – психологтың миссиясы.
Қоғамда кездесетін стресс, мазасыздық, иммунитет төмендігі, зиянды әдеттерге (ішімдік, темекі, лудомания, девиантты мінез-құлық, энергия мен ресурстың тапшылығы, қорқыныш, қарым-қатынастағы конфликт, мидағы хаос ойлар, т.б.) адамдардың тығырықтан өзін-өзі алып шығуға, қиындықпен табанды түрде күресе алуына, тұлғалық позициясын анықтауға көмектесе алады.
Мен естіген ең дана ой: өзіңмен болған күрес – ең ұлы күрес, өзіңді жеңген жеңіс – ұлы жеңіс! Өз бойымдағы кемшіліктерді үнемі түзетіп, бойымдағы потенциалдың толық ашылуы үшін үзбей еңбектеніп келемін. Психологиялық әдістердің көмегімен өзімнің бойымдағы бірнеше стереотиптерден, мидағы шектеулерден арыла алдым. Айналысып жүрген ісімде маған шабыт беретін ол адамдардың алғысы мен көздеріндегі үміт пен шаттық сезімі.
Педагог-психолог ретінде өзімді алдағы 5 жыл ішінде ұлттық құндылықтарға негізделген бағдарламаны негізге ала отырып оқушылардың, жалпы мектептердің психологиялық ахуалын жақсартуға тікелей ықпал ететін, тәрбиелау қағидаларының тиімді жолдарын іс жүзінде көрсете алатын, позицияға берік маман ретінде көремін. Ол қалай? Психология саласындағы 13 жылдық тәжірибем бойынша кейінгі 3 жылдағы ізденістеріме сүйене отырып, оқушылардың кеудесіне ұлттық құндылықтарды, үзіліп қалған тарихи тізбегімен жалғауды алдыма мақсат етіп қойып отырмын. Бұл тікелей этнопедагогика мен этнопсихология саласымен байласып жатыр. Өсіп келе жатқан жас буынның санасын өзгерту, үлкенге құрмет, кішіге ізетпен қарауда, өз басын қадірлеп, өзгелерге де дәл солай құрметпен , толеранттылық мінез-құлық қалыптастыруға, ортада үзіліп қалған жіпті қайта жалғауға, өзегіне оралтуға мүмкіншілігіміз әлі де бар.
Жақсылықтың ерте-кеші жоқ демекші, бүтін ұлт тағдыры біздердің, педагог қауымның қолында тұр десем артық емес. Енді осыны іс жүзінде қолға алатын кез келді. Аз-аздан, үздіксіз еңбек ете берсек ол нәтижесін бәлкім 5 жылдан кейін, бәлкім 10 жылдан кейін берер. Ол уақыттың еншісінде, бір анығы баланың кеудесіне ұлттық құндылығымыздың дәнін қазірден бастап еге беруіміз керек.
Жас ерекшеліктеріне сәйкес оқушылар бос уақытында ертегі, аңыз-қиссалар, батырлар жырын оқып, санасына сіңірсе, тіпті жай ғана тыңдап отырудың өзі өз жемісін береді. Ол оқушының ақыл-ой дамуына, қиялы мен шығармашылығын арттырып, 3 түрлі құндылықты бойын сіңіреді: жасампаз құндылығы, сезім құндылығы, позиция құндылығы. Сонда біз қайсар рухты, позициясына берік, адамзатқа мейіріммен қарайтын тұлғаларды тәрбиелеп шығарамыз. Сөзімді қорытындыласам, ұрпақ тәрбиесінде педагогтардың, психолог мамандардың үлесі бәрінен зор дер едім. Ол үшін алдымен педагогтардың санасында түбегейлі реформа орнаса тәрбие бағытында бізді үлкен трансформация күтіп тұр.
Гүлжазира ЕСЕНБАЙ,
педагог-психолог.
