Дүкен иесі жаңа алып келген аяқкиімдерді витринаға орналастырып жатқанда, бір бала қарап тұрды. Оқу жылы да аяқталуға жақын кез болатын. Спорттық аяқкиімнің де қажеттігі туындаған шақ еді.
Дүкен сатушысы ең әдемі аяқкиімді витринаға қойған кезінде, қарап тұрған бала аяқкиімді ұнатқанынан жақынырақ көргісі келіп ұмтыла бергенде маңдайын витринаға соғып алды. Баланың бір аяғы жоқ, балдақпен жүреді екен.
Бала аяқкиімдерге қызыға қарай-қарай, осы әрекетіне қысылды ма, дүкеннен жылдам шығып кетті.
Сол кезде дүкен иесі далаға атып шығып, «Әй, балақай!» деп бар дауысымен айқайлады. – Аяқкиімді ұнатып, алғың келді ма? Ия, бұл сезондық (маусымдық) модельдер расында да керемет!
Бала дүкен иесіне қарай бұрылып: – Өте керемет екен, аға. Бірақ менің бір аяғым туа бітті жоқ.
Дүкен иесі: – Меніңше бұл маңызды емес. Бұл дүниеде бүтін адам бар ма өзі? Бірінің қолы жоқ, екіншісінің аяғы жоқ. Біреуі ақылсыз болса, тағы біреуінің ұяты жоқ.
Бала тек тыңдап тұр. Дүкен иесі әңгімесін жалғастыра түсті. – Біздің ұятсыз болғанымыздан, аяқсыз болғанымыз дұрыс! Баланың ойы әбден шатасып. «Түсінбедім ғой, аға» деді.
Дүкен иесі: – Ол оңай ғой. Ұятың болмаса жаннатқа кіре алмайсың, ал аяғың болмаса да, жаннаттың есігі ашық. Ұятың болса, жетіспейтіннің барлығының орны жаннатта толады.
Кішкентай балапан терең ойға шомды.
Дүкен иесі витринаға қарай қолын созып, – Жаңа сен бір аяқкиімге назар аударғансың. Көрдім мен. Меніңше саған жарасады, киіп көргің келе ме? Балақай, жоқ дегендей басын шайқап «Аға, бағасы 10 мың деп жазулы тұр ғой. Мен оны алуға мүмкіндігім жоқ».
Аяқкиім сатушы: – Қазір жеңілдіктер маусымы. Сен үшін бағаны түсіремін.
– Аға. Көп болғанда бағасы 8 мыңға түсер, – дейді балапан.
– Әй, сен жұп аяқкиімнің бір сыңарын ғана алмайсың ба? Сонымен 4 мың болады.
– Екінші сыңары онда іске аспай қалады ғой, оны не істейсіз, сонда.
– Әй, айтасың-ау, оны да бір аяғы жоқ, екінші бір адамға сатамын. Балапан түсінгендей болды.
– Сен мектепте оқитын шығарсың?
– Екінші сыныпта оқимын, үшіншіге ауысамын.
– Екі мың теңге оқушы болғандығың үшін тағы жеңілдік жасаймын. Екі мың теңге тағы шегерілді. Міне, бұл аяқкиім бұдан былай сенікі. Мен саттым. Сен алдың. Бітті!
Балапанның ойы да, көзі де сол витринада тұрған аяқ киімде.
Дүкенші – адамның адамы! Баланы түсініп, қоймада сондай аяқ киімдердің қаншама саны болса да, қоймадан әкелмей, баланың көзі тоқтаған, ойы кеткен аяқ киімді сөреден алып баланың қасына жақындады. Бір орындық алып, баланың жанына келіп, оны отырғызып, аяқ киімді кигізді. Шешкен ескі аяқ киімін балапанға көрсетіп.
– Қара, менің сатушылық қызметім аяқталды. Енді сен маған өзіңнің ескі аяқ киіміңді сатсаң, өте қуанышты болар едім.
– Аға, әзілдеп тұрсыз ба? Оның табаны тілінейін деп тұр. Ескі аяқ киім ақша бола ма?
– Сенің антиквариат туралы естуің жоқ па? Зат неғұрлым ескі болса, соғұрлым қымбат бола береді. Меніңше осы аяқкиіміңнің бағасы 10-12 мың болады.
Балапан таңғаларлық жағдайға түсіп, ойланып тұрғанында, дүкен иесі оның қолына сол ақшаны ұстата қойды. Балапан ақшаны қолында ұстап көріп бес мыңын алып қайтарып берді де.
– Бес мың жетер. Сіз жаңа жеңілдік маусымы деп маған онсыз да бағасын түсіріп бергенсіз, – дейді. Дүкен иесі оның қолын қайтармайын деп 5 мыңды алды.
Балапан орындықтан тұра бастап, жеңіл түзеліп тұрды, қолтығынан тіреп тұрған балдағы қажет болмағандай.
Бала сатушыға рақметін білдіріп былай деді.
Әкем ақылды екен. Бір аяғымның болмағанына уайымдаудың қажеті жоқ екен.
Дүкенші сол күні магазиніндегі барлық затты түгелімен сатса да, ескі аяқ киімді сатып алғандағы жан рахатының ләззатына жете қоймас.
Түйіні: Дене мүшесінің кемістігін, мүгедектігін бетіне баспай, жүрегін жараламай жасағысы келіп тұрған қайырымдылығын білдірмеуге тырысып сауап жолында адами биігінде қалуы.
Сәпен АҢСАТ,
«Болмыс» кітабынан алынды.
