Республикалық «Ана тілі» газетіне бөлім меңгеруші болып барған кезім. Редакцияда сол газеттің шығармашылық жұмысынан басқа бір шаруасын атқаратын М. деген жігіт бар екен. Ақкөңіл, жақсы жігіт. Кейінірек газетке мақала жазатын өнер шығарды. Обалы не керек, мақаласы тәп-тәуір. Өзі құрдас, ақыры дос болып кеттік.
Түс кезінде редакциядағы журналистер жиылып асханаға барамыз. Ертай Айғалиұлы, Жұмабай Құлиев, Төлеген Ильяшев, Баязи Әбдешов және тағы басқалар.
М. арамызда. Бір күні Құдай иіп, М. сәбилі болсын. Біз бәріміз қуанып, құттықтап жатырмыз. Жауапты хатшы Ертай Айғалиұлы сол арада ұйымдастырып, ақша жинай бастады, «кішкентайдың пампресіне» деп. Біз бәріміз ықылас танытып, барымызды беріп жатырмыз. М. болса біздің бұнымызға дән риза. Түскі астан кейін М. пампреске ақша қосқандардың аты-жөндерін ақ қағазға тізімдеп, астына рақметін қарша боратып, алғыc парақшасын қабырғаға іліп қойды.
Келесі айлық алғанда Ертай ағам тағы да ақша жинау туралы бастама көтерсін.
– Е-е, бұл жолы не үшін?
– Пампреске!
– Қойыңыздар. Ол бұнымызға қалай қарайды? Өткенде жинадық қой, – деймін ыңғайсызданып.
– Жоқ, бұл жолы да жинаймыз.
– Мен бермеймін, – дедім. – Соқталдай азамат, ай сайын ақша жиып беретін мүгедек емес қой. Бере салсам да болатын еді, бірақ қырсықтығым ұстап, құлай кетпедім. Сонымен жігіттердің біразы ақша жиып, тағы да апарып беріпті.
Ертеңіне қарасам, М. тұсына іліп қойған алғыс парақшасындағы тізімнен ақша қоспаған екі-үш «сараңды» сызып тастапты. Ішінде мен де бармын. Сызып қана қоймапты, аты-жөнімізді қара сиямен өлген адам сияқтандырып қоршап тастаған. Аса мән бермедім. Қылығына күлдім де қойдым.
Түстен кейін М-ның өзі келіп тиіссін. «Фамилияңды сызып тастадым» дейді. «Е-е, мейлің». Сүйтіп қана қойса жақсы ғой, ақша қоспағанымды айтып, намысқа тиетін біраз ауыр сөз айтты.
– Ау, сен мүгедек емессің, аяқ-қолың балғадай азаматсың ғой, ұят емес пе мынауың? – деймін қарсыласып.
Содан бастап ол менің сәлемімді алмайтын болды. Бір-бірімізге жауыға қарайтын жағдайға жеттік. Мен жауыққым келмесе де, оның күн сайынғы маған көрсеткен қылығы жау қылмай қоймады.
Шағын ұжымдағы екі адамның бірін-бірі көрместей боп, кетіскені қандай жаман. Оған бұл қалай әсер еткенін қайдам, өзіме оңай тимеді. Мақала жазып отырып есіме түсіп кетсе болды, қолым жүрмей, іштей іримін. Кейде, «дүниесі құрысын, сол ақшасы түскірді бере салмаған екенмін» деп те ойлап қоям.
Сөйтіп жүргенде «Амал күні» де келді-ау. Соқыр ішегіме ота жасатып, үйде жатыр едім, М. ойыма түсіп, белімді тас қып буып, редакцияға келдім. Ол да осында екен. Кабинетке кіріп келіп: «М, мен өзіңмен көрісуге келдім» дедім, құшағымды жайып. Ол да орнынан ұшып тұрді, екі көзі мөлт ете түсіп, жас кеп қалғанын байқап қалдым. Ұзағырақ құшақтасып тұрдық. Екеуміздің де көкірегімізде жарым жылдан бері тоң боп қатып қалған реніш алтын күрек жылы жел ескендей, сол сәтте-ақ еріп ала жөнелгені. Жүрегімізді достасу деген бір ғажайып сезім тербеді.
– Мен бірінші баруым керек еді саған, мен едім сені ренжіткен. Ауырып жатсаң да бірінші боп өзің келдің, азамат екенсің, – деді ол кемсеңдеп.
Енді менің көзімнен ыстық жас ыршып шықты.
Қазақта «Амал күні» деген ғажайып күн барына, көрісу деген тамаша дәстүріміз болғанына досымды құшақтап тұрып, жүрегім елжіреп қатты қуандым.
Жарандар, мен бір кездері өздеріңді ренжітіп қойған болсам, білместікпен қатты сөз айтып қойған болсам, ғафу етіңдер!
Бәріңе құшағым ашық!
Нұрлыбек САМАТҰЛЫ,
жазушы
